Тәрбиенің құралдары мен формалары

Абдиркенова Акбидаш
Абдиркенова Акбидаш
Қостанай облысы
Қостанай
Ахмет Байтұрсынұлы атындағы Қостанай өңірлік университеті
XXI ғасыр дағдылары
Сынып:
Үйренудi үйрену
Бөлім:
Үйренудi үйрену
Тақырып:

Тәрбиенің құралдары мен формалары

13.11.2026
0
PDF жүктеу WORD жүктеу
Оқу мақсаттары (оқу бағдарламасына сілтемеу):

 Тәрбие құралдары мен ұйымдастыру формаларының мәнін түсіндіру; олардың айырмашылығы мен өзара байланысын анықтау; тәрбие мақсатына, білім алушылардың жас ерекшеліктері мен қажеттіліктеріне сәйкес құралдар мен формаларды таңдау.

Сабақтың мақсаты:

Тәрбие құралдары мен формаларын мысалдар арқылы ажырату. Олардың тәрбиелік мүмкіндіктерін сипаттап, нақты мақсатқа сәйкес қолдану жолдарын ұсыну. Білім алушылардың белсенді қатысуын қамтамасыз ететін тәрбиелік іс-шараның қысқа жоспарын әзірлеу.

Тілдік мақсаттар:

«Тәрбие құралы», «тәрбиені ұйымдастыру формасы», «тәрбие әдісі», «жеке жұмыс», «топтық жұмыс», «ұжымдық іс-әрекет» ұғымдарын орынды қолдану. «Бұл құралдың тәрбиелік мүмкіндігі — …», «Осы мақсатқа … формасы сәйкес келеді, себебі …», «Білім алушылардың белсенділігін … арқылы қамтамасыз етеміз» сөйлем үлгілерімен пікірін негіздеу.

Күтілетін нәтиже:

Тәрбие құралдары мен формаларын ажыратады; олардың тәрбие әдістерімен байланысын түсіндіреді. Көркем әдебиет, өнер, табиғат, еңбек және цифрлық материалдардың тәрбиелік мүмкіндіктерін сипаттайды. Тәрбиелік мақсатқа сәйкес ұйымдастыру формасын таңдап, білім алушылардың қатысу жолдары мен күтілетін нәтижені анықтайды.

Бағалау критерийлері:

 Тәрбие құралы мен ұйымдастыру формасының айырмасын түсіндіреді; кемінде төрт құрал мен төрт формаға мысал келтіреді; ұсынылған жағдаятқа сәйкес құралдар мен формаларды таңдап, таңдауын негіздейді; мақсат, қатысушылар әрекеті және күтілетін нәтиже көрсетілген қысқа жоспар құрастырады.

Құндылықтарды дарыту:

Ынтымақтастық, жауапкершілік, өзара құрмет, еңбекқорлық және шығармашылық құндылықтарын дамыту. Ортақ іске үлес қосу, әр қатысушының пікірін ескеру және мәдени мұраға ұқыпты қарау дағдыларын қалыптастыру.

АКТ-ны қолдану дағдылары:

Тәрбиелік мақсатқа сәйкес бейне, аудио және иллюстрациялық материалдарды іздеп, іріктеу. Іс-шара жоспарын немесе таныстырылымын цифрлық құралмен әзірлеу, электрондық сауалнама арқылы кері байланыс жинау. Материалдардың жас ерекшелігіне сәйкестігін, авторлық құқықты және жеке деректердің құпиялылығын ескеру.

Пәнаралық байланыс:

Әдебиет: көркем шығармадағы әрекеттер мен құндылықтарды талдау. Өнер: музыка, театр және бейнелеу өнерінің тәрбиелік ықпалы. Психология: жас ерекшеліктері, қызығушылық және топтық қарым-қатынас. Экология: табиғатты қорғау әрекеттері. Ақпараттық технологиялар: цифрлық материалдар мен бірлескен жұмыс құралдарын пайдалану.

Бастапқы білім:

Тәрбиенің мақсаты мен міндеттері, тұлғаның дамуы және педагогикалық өзара әрекет туралы түсініктер. Сынып сағаты, экскурсия, үйірме және қоғамдық пайдалы жұмысқа қатысу тәжірибесі.

Сабақ барысы

Сабақ кезеңдері Жоспарланған іс-әрекет Ресурстар

Сабақтың басы

Қызығушылықты ояту: «Қандай тәрбиелік іс-шара есіңізде қалды? Оның әсерлі болуына не көмектесті?» сұрақтарын талқылау. Жауаптардан іс-шараның ұйымдастырылуы мен пайдаланылған ресурстарды бөліп көрсету. Проблемалық сұрақ: «Бір тақырыптағы іс-шараны барлық сыныпта бірдей өткізу тиімді ме?» Сабақтың мақсаты мен бағалау критерийлерін таныстыру.

https://youtu.be/q2sNUamUJqA

Сабақтың ортасы

1. Негізгі ұғымдарды меңгеру. Тақырып бойынша бейнесабақты көріп, негізгі ойларды жазу. Тәрбие құралдарын тәрбиелік мақсатқа жетуге пайдаланылатын материалдық және рухани ресурстар, іс-әрекет пен қарым-қатынас мүмкіндіктері ретінде түсіндіру. Ұйымдастыру формасын қатысушылардың өзара әрекетін ұйымдастыру тәсілі ретінде сипаттау. 2. Мысалдарды талдау. Көркем шығарма, музыка, бейнематериал, табиғи орта және музей жәдігерлерінің тәрбиелік мүмкіндіктерін қарастыру. Сынып сағаты, экскурсия, үйірме, кездесу, акция және ұжымдық шығармашылық істің ерекшеліктерін талқылау. Қатысушыларды қамтуына қарай жеке, топтық және ұжымдық жұмысты ажырату. 3. Құрал, әдіс және форманы ажырату. Мысалы, экологиялық сынып сағатында бейнеролик — құрал, пікірталас — әдіс, сынып сағаты — ұйымдастыру формасы екенін түсіндіру. 4. Жағдаяттық тапсырма. «Сыныпта ортақ мүлікке ұқыпсыз қарау байқалады». Жауапкершілікті дамыту мақсатына сәйкес құралдар мен формаларды таңдау. Білім алушылардың мәселені талқылап, ортақ шешім қабылдауына және нақты әрекетке қатысуына мүмкіндік ұсыну. 5. Шағын жоспар әзірлеу. Жұппен «Кітапқа құрмет», «Таза мектеп» немесе «Бір-бірімізді тыңдайық» тақырыбының бірін таңдап, мақсат, ұйымдастыру формасы, құралдар, қатысушылар әрекеті және күтілетін нәтиже көрсетілген жоспар құрастыру.

https://youtu.be/q2sNUamUJqA

Сабақтың соңы

Әзірленген жоспарларды таныстырып, таңдалған құралдар мен формалардың мақсатқа сәйкестігін талқылау. «Әр білім алушы қалай қатысады?», «Тәрбиелік нәтижені қандай әрекеттен байқауға болады?» сұрақтары бойынша кері байланыс беру. Тиімділік құралдар мен формалардың әртүрлілігіне ғана емес, олардың орынды таңдалуына және қатысушылардың белсенді әрекетіне байланысты екенін қорытындылау.

https://youtu.be/q2sNUamUJqA

Рефлексия

«Тәрбие құралы мен формасының айырмасы — …», «Маған тиімді көрінген форма — …, себебі …», «Іс-шараны жоспарлағанда … ескеремін», «Білім алушылардың белсенді қатысуы үшін … ұсынамын» сөйлемдерін аяқтау.

https://youtu.be/q2sNUamUJqA

Пікірлер(0)