Тәрбиенің мақсаты, оның әлеуметтік тұрғыдан негізделуі

Абдиркенова Акбидаш
Абдиркенова Акбидаш
Қостанай облысы
Қостанай
Ахмет Байтұрсынұлы атындағы Қостанай өңірлік университеті
XXI ғасыр дағдылары
Сынып:
Үйренудi үйрену
Бөлім:
Үйренудi үйрену
Тақырып:

Тәрбиенің мақсаты, оның әлеуметтік тұрғыдан негізделуі

13.11.2026
0
PDF жүктеу WORD жүктеу
Оқу мақсаттары (оқу бағдарламасына сілтемеу):

Тәрбиенің мақсаты мен міндеттерінің мәнін түсіндіру; тәрбие мақсатының қоғамдық қажеттіліктермен, мәдени құндылықтармен және тұлғаның дамуымен байланысын анықтау; тәрбие мақсаттарының тарихи және әлеуметтік жағдайларға тәуелділігін талдау.

Сабақтың мақсаты:

Тәрбие мақсатының әлеуметтік тұрғыдан негізделуін мысалдар арқылы түсіндіру. Қоғамның сұранысы мен тұлғаның қажеттіліктерін ескере отырып, тәрбиелік жұмыстың мақсаты мен міндеттерін тұжырымдау.

Тілдік мақсаттар:

«Тәрбие мақсаты», «тәрбие міндеттері», «қоғамдық қажеттілік», «әлеуметтік сұраныс», «ұлттық және жалпыадамзаттық құндылықтар», «тұлғаның жан-жақты дамуы» ұғымдарын орынды қолдану. «Тәрбие мақсаты … байланысты қалыптасады», «Қоғамдағы … өзгерісі тәрбиеде … қажеттілігін туғызады», «Бұл мақсат тұлғаның … дамуына бағытталған» сөйлем үлгілерімен пікірін негіздеу.

Күтілетін нәтиже:

Тәрбие мақсаты мен міндеттерін ажыратады; тәрбие мақсатына ықпал ететін әлеуметтік факторларды сипаттайды. Қоғамдық өзгерістер мен тәрбиелік басымдықтардың байланысын түсіндіреді. Тұлғаның қадір-қасиетін, қызығушылығы мен дербестігін ескеретін тәрбиелік мақсат және оған сәйкес міндеттер ұсынады.

Бағалау критерийлері:

Тәрбие мақсаты мен міндеттерінің айырмасын түсіндіреді; мақсаттың қалыптасуына ықпал ететін кемінде үш әлеуметтік факторды атайды; қоғамдық қажеттілік пен тәрбие мақсатының байланысына екі мысал келтіреді; бір тәрбиелік мақсат пен оған сәйкес екі-үш міндет тұжырымдайды.

Құндылықтарды дарыту:

Адамның қадір-қасиетін құрметтеу, әділдік, жауапкершілік, еңбекқорлық және ынтымақтастық құндылықтарын дамыту. Ұлттық мәдениетке құрметпен қарау, жалпыадамзаттық құндылықтарды ұстану және қоғам өміріне саналы қатысуға ұмтылу.

АКТ-ны қолдану дағдылары:

Оқу бейнематериалынан негізгі ойларды іріктеу және электрондық жазба жасау. Қоғамдық қажеттіліктер мен тәрбие мақсаттарының байланысын цифрлық сызбада көрсету. Ақпаратты пайдаланғанда дереккөздің сенімділігін бағалау және авторын көрсету.

Пәнаралық байланыс:

Әлеуметтану: қоғамдық қажеттіліктер, әлеуметтену және әлеуметтік қатынастар. Тарих: әр кезеңдегі тәрбиелік мұраттар мен қоғамдық өзгерістер. Философия және әдеп: адам, құндылық, еркіндік және жауапкершілік. Психология: тұлғаның қажеттіліктері, қызығушылықтары және жас ерекшеліктері.

Бастапқы білім:

Тәрбиенің мәні, тұлғаның дамуы мен қалыптасуы туралы түсініктер. Тұтас педагогикалық үдерістегі мақсаттың орны және педагог пен білім алушының өзара әрекеті туралы білім.

Сабақ барысы

Сабақ кезеңдері Жоспарланған іс-әрекет Ресурстар

Сабақтың басы

 Қызығушылықты ояту: «Қоғам қандай адамды тәрбиелеуге ұмтылады?» сұрағын талқылау. Ұсынылған қасиеттерді тақтаға жазып, олардың қажеттілігін түсіндіру. Проблемалық сұрақ: «Тәрбие мақсаты барлық тарихи кезеңде бірдей бола ма?» Бастапқы пікірлерді тыңдап, сабақтың мақсаты мен бағалау критерийлерін таныстыру.

https://youtu.be/yGsx-yqk1Zo

Сабақтың ортасы

1. Ұғымдарды меңгеру. Тақырып бойынша бейнесабақты көріп, негізгі ойларды жазу. Тәрбие мақсатын тұлғаның дамуындағы көзделетін бағдар, ал міндеттерді сол мақсатты нақтылайтын бағыттар ретінде түсіндіру. 2. Әлеуметтік негіздерін талдау. Қоғамдық қатынастар, мәдени дәстүрлер, экономикалық жағдайлар, ғылым мен технологияның дамуы тәрбие мақсаттарына қалай ықпал ететінін қарастыру. Қоғамдық сұранысты тұлғаның құқықтары, қызығушылығы және даму қажеттіліктерімен үйлестірудің маңызын талқылау. 3. Байланыс орнату. Цифрлық ортаның кеңеюін — ақпаратқа сын көзбен қарау және жауапты қарым-қатынас жасау қажеттілігімен; экологиялық мәселелерді — табиғатқа жауапкершілікпен қараумен; мәдени әртүрлілікті — өзара құрмет пен диалог мәдениетімен байланыстыру. 4. Жағдаяттық тапсырма. «Сыныпта білім алушылар бір-бірінің пікірін тыңдамайды, ортақ жұмыста келіспеушілік жиі туындайды». Тәрбиелік қажеттілікті анықтап, мақсат пен міндеттер ұсыну. Мысалы, мақсат — өзара құрметке негізделген қарым-қатынас дағдыларын дамыту; міндеттер — тыңдау ережелерін меңгеру, келіспеушілікті әдеппен білдіру, ортақ шешім қабылдауға жаттығу. 5. Жұптық жұмыс. Бір қоғамдық қажеттілікті таңдап, «қажеттілік — тәрбие мақсаты — міндеттер — күтілетін нәтиже» байланысын құрастыру.

https://youtu.be/yGsx-yqk1Zo

Сабақтың соңы

1. Ұғымдарды меңгеру. Тақырып бойынша бейнесабақты көріп, негізгі ойларды жазу. Тәрбие мақсатын тұлғаның дамуындағы көзделетін бағдар, ал міндеттерді сол мақсатты нақтылайтын бағыттар ретінде түсіндіру. 2. Әлеуметтік негіздерін талдау. Қоғамдық қатынастар, мәдени дәстүрлер, экономикалық жағдайлар, ғылым мен технологияның дамуы тәрбие мақсаттарына қалай ықпал ететінін қарастыру. Қоғамдық сұранысты тұлғаның құқықтары, қызығушылығы және даму қажеттіліктерімен үйлестірудің маңызын талқылау. 3. Байланыс орнату. Цифрлық ортаның кеңеюін — ақпаратқа сын көзбен қарау және жауапты қарым-қатынас жасау қажеттілігімен; экологиялық мәселелерді — табиғатқа жауапкершілікпен қараумен; мәдени әртүрлілікті — өзара құрмет пен диалог мәдениетімен байланыстыру. 4. Жағдаяттық тапсырма. «Сыныпта білім алушылар бір-бірінің пікірін тыңдамайды, ортақ жұмыста келіспеушілік жиі туындайды». Тәрбиелік қажеттілікті анықтап, мақсат пен міндеттер ұсыну. Мысалы, мақсат — өзара құрметке негізделген қарым-қатынас дағдыларын дамыту; міндеттер — тыңдау ережелерін меңгеру, келіспеушілікті әдеппен білдіру, ортақ шешім қабылдауға жаттығу. 5. Жұптық жұмыс. Бір қоғамдық қажеттілікті таңдап, «қажеттілік — тәрбие мақсаты — міндеттер — күтілетін нәтиже» байланысын құрастыру.

https://youtu.be/yGsx-yqk1Zo

Рефлексия

 «Тәрбие мақсатының әлеуметтік негізін … арқылы түсіндім», «Мақсат пен міндеттің айырмасы — …», «Мен маңызды деп санайтын тәрбиелік бағыт — …, себебі …», «Тәрбие мақсатын анықтағанда … ескеремін» сөйлемдерін аяқтау.

https://youtu.be/yGsx-yqk1Zo

Пікірлер(0)